Neuropatia małych włókien a POTS

U części pacjentów z zespołem posturalnej tachykardii ortostatycznej (POTS) współwystępuje neuropatia małych włókien (Small Fiber Neuropathy, SFN). To schorzenie, w którym dochodzi do uszkodzenia cienkich włókien nerwowych odpowiedzialnych zarówno za odczuwanie bodźców (takich jak ból czy temperatura), jak i regulację funkcji autonomicznych — np. pracy serca, ciśnienia czy termoregulacji.

Niektóre źródła wskazują, że objawy neuropatii małych włókien może mieć nawet 30–50% osób z POTS, co sugeruje, że SFN może być jednym z ważnych mechanizmów tej choroby.

Co to są „małe włókna”?

To dwa typy cienkich nerwów obwodowych:

• Włókna C – bezmielinowe, bardzo wolne, przewodzą ból, temperaturę i odpowiadają za działanie AUN.
• Włókna Aδ – cienko mielinowane, także przekazują informacje o bólu i temperaturze.

Uszkodzenie tych włókien może prowadzić zarówno do:

• zaburzeń czucia (pieczenie, mrowienie, drętwienie),
• jak i objawów autonomicznych, takich jak nietolerancja pionizacji, tachykardia, nadmierna potliwość lub jej brak.

Neuropatyczna postać POTS

W tzw. neuropatycznym POTS uszkodzenie nerwów sprawia, że naczynia krwionośne – szczególnie w kończynach dolnych – nie obkurczają się prawidłowo po wstaniu. W efekcie:

• krew zalega w nogach,
• zmniejsza się powrót krwi do serca,
• serce kompensacyjnie przyspiesza rytm,
• pojawiają się zawroty głowy, kołatanie i omdlenia.

Jak diagnozuje się SFN?

W przeciwieństwie do klasycznych neuropatii, SFN nie daje nieprawidłowych wyników w badaniach przewodnictwa nerwowego (EMG/NCS). Dlatego potrzebne są inne narzędzia:

• Biopsja skóry – złoty standard diagnostyczny, pozwala ocenić gęstość zakończeń nerwowych.
• Testy potliwości (np. QSART) – pokazują funkcję nerwów autonomicznych.
• Szczegółowy wywiad i badanie neurologiczne – w poszukiwaniu typowych objawów.

Dlaczego warto o tym wiedzieć?

Rozpoznanie neuropatii małych włókien u osoby z POTS może:

• wyjaśnić przyczynę objawów,
• zmienić podejście terapeutyczne (np. wprowadzenie leków działających na ból neuropatyczny lub immunomodulujących),
• skierować uwagę lekarzy na potencjalne choroby współistniejące, np. autoimmunologiczne.

---

Podsumowanie

Nie u wszystkich osób z POTS występuje neuropatia małych włókien, ale tam, gdzie ona występuje — może odgrywać kluczową rolę w mechanizmie choroby. To ważna informacja zarówno dla diagnostyki, jak i leczenia.

Rozpoznanie SFN to nie wyrok, ale często kolejny element układanki, który pozwala lepiej zrozumieć, co dzieje się w ciele chorego i jak można mu skuteczniej pomóc.